Krew na szczoteczce albo na nitce dentystycznej to nie drobiazg, do którego można się przyzwyczaić. Zdrowe dziąsła nie krwawią przy zwykłym szczotkowaniu, więc każde krwawienie oznacza stan zapalny. Pytanie tylko, jak głęboko sięga: czy dotyczy samego brzegu dziąsła, czy uszkodził już tkanki trzymające ząb w kości.
Różnica jest zasadnicza. Zapalenie dziąseł, czyli gingivitis, jest powierzchowne i odwracalne — dziąsła wracają do normy po usunięciu płytki i kamienia nazębnego. Zapalenie przyzębia to etap, na którym powstają kieszonki między zębem a dziąsłem, a kość wokół korzenia zaczyna się cofać. Poniżej wyjaśniamy, jak je rozróżnić i kiedy nie warto już czekać.
Na powierzchni zębów bez przerwy odkłada się miękka płytka bakteryjna. Jeśli nie usuwa się jej codziennie, po kilku dniach gromadzi się przy brzegu dziąsła, bakterie wydzielają produkty przemiany materii, a organizm odpowiada stanem zapalnym: dziąsło puchnie, robi się ciemnoczerwone i krwawi nawet przy delikatnym dotknięciu szczoteczki.
Płytka, która zostaje dłużej, nasyca się minerałami ze śliny i twardnieje — tak powstaje kamień nazębny. Szczoteczka go już nie ruszy, bo mocno trzyma się powierzchni zęba i utrzymuje bakterie przy dziąśle na stałe. Dlatego krwawienie trwające tygodniami prawie zawsze oznacza twarde złogi na zębach.
Są stany, które wzmacniają reakcję dziąseł: palenie, cukrzyca, ciąża i zmiany hormonalne, niektóre leki, niedobory witamin, przewlekły stres i oddychanie ustami. Same zapalenia nie wywołują, ale sprawiają, że jest silniejsze i dłuższe.
Gingivitis to zapalenie samego brzegu dziąsła. Tkanki trzymające ząb są jeszcze nietknięte: nie ma rozchwiania ani odsłoniętych korzeni. Typowy obraz to krwawienie przy szczotkowaniu lub przy twardym jedzeniu, lekka tkliwość, dziąsło gąbczaste i błyszczące, czasem nieprzyjemny zapach po przebudzeniu.
Dobra wiadomość: na tym etapie zmiany cofają się całkowicie. Po usunięciu płytki i kamienia, również spod brzegu dziąsła, zapalenie ustępuje w ciągu jednego lub dwóch tygodni, a dziąsła znów są jędrne i bladoróżowe. Podstawą leczenia jest profesjonalna higiena jamy ustnej i codzienna pielęgnacja dobrana do twoich zębów.
Jeśli płytka wraca, wraca też zapalenie. Dlatego lekarz nie tylko czyści zęby, ale pokazuje miejsca, które regularnie pomijasz.
Zapalenie przyzębia to kolejny etap: proces przechodzi z dziąsła na więzadło i kość wokół korzenia. Między zębem a dziąsłem powstaje kieszonka, do której płytka wchodzi głębiej, niż sięga szczoteczka. Utracona kość nie odrasta sama, więc celem leczenia jest zatrzymanie procesu, a nie przywrócenie stanu z przeszłości.
Objawy, które powinny zaniepokoić:
Głębokość kieszonek lekarz mierzy sondą, a stan kości ocenia na zdjęciu. Bez tych dwóch badań nie da się pewnie odróżnić gingivitis od zapalenia przyzębia.
Najczęstszy błąd to przestać czyścić miejsce, które krwawi. Płytka odkłada się wtedy jeszcze szybciej, a zapalenie narasta. Czyścić trzeba, tylko spokojnie: miękką szczoteczką, bez nacisku, ruchami od dziąsła w stronę brzegu zęba, około dwóch minut.
Co naprawdę pomaga:
Płyny i żele łagodzą objaw, ale nie usuwają kamienia, więc samo płukanie nie wystarczy. Antybiotyk przy zapaleniu dziąseł włącza wyłącznie lekarz i tylko w wybranych sytuacjach — nie warto sięgać po niego samodzielnie.
Wizyta zaczyna się od badania: lekarz ocenia kolor i jędrność dziąseł, mierzy głębokość kieszonek przy każdym zębie i sprawdza ruchomość. Przy podejrzeniu utraty kości wykonuje zdjęcie punktowe lub panoramiczne. Potem usuwa płytkę i kamień, także spod brzegu dziąsła, i poleruje powierzchnie, żeby osad wracał wolniej.
W gingivitis zwykle to wystarcza, a efekt widać na kontroli po dwóch tygodniach. W zapaleniu przyzębia dochodzi głębsze oczyszczanie kieszonek, czasem szynowanie rozchwianych zębów lub etap chirurgiczny, a wizyty kontrolne stają się regularne. Ile etapów będzie potrzebnych w twoim przypadku, lekarz powie po badaniu i zdjęciu.
We Lwowie prowadzimy takich pacjentów cyklem: najpierw wygaszamy zapalenie, potem uczymy pielęgnacji i wyznaczamy kontrolę.
Złagodzić tak, wyleczyć nie. Poprawna technika szczotkowania i nitka zmniejszą zapalenie, ale kamienia nazębnego nie usunie żadna szczoteczka, a to on utrzymuje bakterie przy dziąsłach. Bez profesjonalnej higieny krwawienie wróci po kilku tygodniach.
Przy zapaleniu dziąseł pierwsze zmiany widać po trzech lub czterech dniach, a dziąsła uspokajają się zwykle w ciągu jednego lub dwóch tygodni. W pierwszych dniach po higienizacji możliwa jest nadwrażliwość. Jeśli po dwóch tygodniach krew nadal się pojawia, potrzebna jest kontrola.
Zmiany hormonalne sprawiają, że dziąsła reagują na tę samą płytkę, która wcześniej nie dawała objawów. To nie powód, by przestać szczotkować. Higienizację zwykle planuje się w drugim trymestrze, a zakres zabiegów lekarz ustala po badaniu.
Często tak. Zapach tworzą bakterie żyjące w płytce i w kieszonkach między zębem a dziąsłem — dokładnie tam, gdzie zaczyna się zapalenie. Jeśli zapach nie mija po umyciu zębów i języka, warto sprawdzić głębokość kieszonek u dentysty.
W celu uzyskania zaleceń dotyczących diagnostyki i leczenia niezbędna jest konsultacja lekarska. Samoleczenie może być szkodliwe dla Twojego zdrowia.
W celu uzyskania zaleceń dotyczących diagnostyki i leczenia niezbędna jest konsultacja lekarska. Samoleczenie może być szkodliwe dla Twojego zdrowia.
W celu uzyskania zaleceń dotyczących diagnostyki i leczenia niezbędna jest konsultacja lekarska. Samoleczenie może być szkodliwe dla Twojego zdrowia.
