Pierwszy tydzień z protezą ruchomą prawie nigdy nie jest komfortowy i nie oznacza to, że praca jest nieudana. W jamie ustnej pojawiło się ciało obce, które zajmuje miejsce, naciska na błonę śluzową i zmienia utarte ruchy języka. Mózg potrzebuje czasu, by przestać traktować je jako obce i zacząć kierować nim automatycznie.
Orientacyjnie bywa tak: najtrudniejsze są pierwsze trzy–pięć dni, wyraźnie łatwiej robi się pod koniec drugiego tygodnia, a pewne użytkowanie przychodzi po miesiącu–dwóch. Proteza całkowita wymaga więcej czasu niż częściowa, a pierwsza w życiu — więcej niż kolejna. Wiele zależy nie od cierpliwości, a od tego, czy korekty zrobiono na czas.
Skargi pierwszego tygodnia są u niemal wszystkich takie same: wrażenie przepełnionych ust, więcej śliny, zmieniona wymowa syczących, jedzenie wydaje się mniej smaczne albo tylko letnie. To reakcja na nowy kształt w ustach i po kilku dniach słabnie.
Śliny jest początkowo więcej, bo śluzówka reaguje na bodziec; potem gruczoły się uspokajają. Smak przytępia się nie z powodu materiału, a dlatego, że podniebienie jest przykryte płytą — właśnie tam skupia się wiele receptorów temperatury i dotyku.
Czego naprawdę nie trzeba znosić, to ostry ból w jednym punkcie. Ogólny dyskomfort mija sam, natomiast punktowy nacisk oznacza, że płyta ociera śluzówkę i wymaga korekty. Czekanie, aż proteza się „ułoży”, kończy się otarciem, po którym przyzwyczajanie zaczyna się od nowa.
Ramy czasowe zależą od konstrukcji. Proteza częściowa, która opiera się na własnych zębach, zwykle zostaje przyjęta w tydzień lub dwa. Proteza całkowita górna trzyma się podciśnieniem i oswaja szybciej niż dolna, gdzie powierzchnia oparcia jest mniejsza, a język stale zsuwa płytę.
Najdłużej przyzwyczaja się ten, kto dostaje pierwszą protezę po wielu latach bez zębów: przez ten czas zmieniła się i śluzówka, i sam sposób żucia. Miesiąc–dwa to tu realny orientacyjny czas i nie ma w tym nic niepokojącego.
Które protezy ruchome i częściowo ruchome będą właściwe w konkretnym przypadku, zależy od liczby i stanu własnych zębów, od kości i od tego, co pacjent jest gotów robić codziennie. Warianty omawia się przed wykonaniem pracy, nie po.
Trzy najczęstsze trudności mają dość proste rozwiązania.
Otarcia. Zdejmowanie protezy, dopóki boli, jest najgorszą taktyką — śluzówka nie ma szansy się zaadaptować. Właściwe wyjście to wizyta korekcyjna: lekarz zdejmie kilka dziesiątych milimetra dokładnie tam, gdzie trzeba. Często wystarczy jedna–dwie takie wizyty.
Mowa. Wymowa wraca szybciej przy ćwiczeniu na głos: czytanie po dziesięć–piętnaście minut kilka razy dziennie, zwłaszcza słów z „s”, „sz”, „cz”. Po tygodniu–dwóch różnica jest słyszalna.
Odruch wymiotny. Najczęściej wywołuje go tylny brzeg płyty na podniebieniu. Pomaga oddychanie nosem, ssanie czegoś chłodnego i stopniowe wydłużanie czasu noszenia. Jeśli odruch nie słabnie, lekarz skraca brzeg albo weryfikuje konstrukcję.
Protezę ruchomą czyści się częściej niż zęby, bo porowaty materiał szybko zbiera płytkę i zapach. Codzienne minimum wygląda tak:
Śluzówka pod płytą musi odpoczywać. Zwykle zaleca się zdejmować protezę na noc i przechowywać ją w wodzie lub roztworze — suchy akryl się odkształca. Wyjątki wyznacza lekarz, na przykład w pierwszych dniach po usunięciu zębów.
Korekta nie jest przeróbką ani przyznaniem się do błędu, a normalnym etapem leczenia. Do lekarza warto przyjść, gdy:
Osobno o dalszych miesiącach. Po roku–dwóch proteza może trzymać się gorzej — nie dlatego, że się zepsuła, ale dlatego, że kość pod nią stopniowo zmienia kształt, gdy obciążenie idzie przez śluzówkę. Wtedy wykonuje się podścielenie: płytę dopasowuje się do nowego reliefu. Ruchoma płyta drażni śluzówkę i szybciej rozchwiewa zęby oporowe.
Zwykle nie: śluzówka pod płytą potrzebuje odpoczynku przynajmniej kilku godzin na dobę, inaczej rośnie ryzyko stanu zapalnego i zakażenia grzybiczego. Na noc protezę się zdejmuje i przechowuje w wodzie albo w roztworze do protez. Wyjątki się zdarzają, na przykład w pierwszych dniach po usunięciu zębów.
Jako pomoc doraźna tak, zwłaszcza w pierwszych tygodniach albo przed ważnym spotkaniem. Krem nie naprawia jednak złego przylegania: jeśli proteza trzyma się tylko na nim, potrzebne jest podścielenie albo korekta. Stałe używanie dużych ilości kremu zwykle maskuje problem, który u lekarza rozwiązuje się prościej.
Kość pod protezą ruchomą stopniowo zmienia kształt, bo obciążenie przechodzi przez śluzówkę, a nie przez korzenie. Płyta, która wcześniej przylegała szczelnie, przestaje odpowiadać podłożu. To spodziewany proces i rozwiązuje się go podścieleniem, nie nową protezą. Częstotliwość ocenia lekarz na kontrolach.
Pierwsze dni to miękkie jedzenie w małych kawałkach, potem jadłospis poszerza się stopniowo. Większość osób żuje pewnie po trzech–czterech tygodniach, ale odgryzania twardych rzeczy przednimi zębami w protezie ruchomej nie zaleca się wcale, bo płyta się zrywa. Jabłko czy marchewkę lepiej pokroić.
W celu uzyskania zaleceń dotyczących diagnostyki i leczenia niezbędna jest konsultacja lekarska. Samoleczenie może być szkodliwe dla Twojego zdrowia.
W celu uzyskania zaleceń dotyczących diagnostyki i leczenia niezbędna jest konsultacja lekarska. Samoleczenie może być szkodliwe dla Twojego zdrowia.
W celu uzyskania zaleceń dotyczących diagnostyki i leczenia niezbędna jest konsultacja lekarska. Samoleczenie może być szkodliwe dla Twojego zdrowia.
