Szpara między górnymi siekaczami to sytuacja, w której pacjent przychodzi z gotową decyzją: «proszę o licówki». Czasem rzeczywiście jest to najkrótsza droga. Bywa jednak odwrotnie: licówki na szerokiej szparze wyglądają nienaturalnie masywnie, a po roku przerwa wraca, bo przyczyny nikt nie usunął.
Diastema nie jest rozpoznaniem samym w sobie, lecz skutkiem. Za nią może stać nisko przyczepione wędzidełko, rozbieżność między wielkością zębów i łuku, brakujący ząb sąsiedni albo przesunięcie zębów po utracie innych. Dlatego wybór między ortodoncją a odbudową zaczyna się nie od oczekiwań, a od badania i zdjęcia. Poniżej — jak lekarz podejmuje tę decyzję.
Mechanizm jest zawsze ten sam: zębów jest mniej, niż miejsca w łuku, albo coś fizycznie trzyma siekacze osobno. Przyczyny bywają jednak różne, a od nich zależy metoda leczenia.
U dzieci w wieku 6–9 lat niewielka przerwa między stałymi siekaczami jest często normą: kły jeszcze nie wyrosły i nie zbliżyły siekaczy do środka. Takie przypadki się obserwuje, a nie leczy od razu.
Badanie odpowiada na cztery pytania: dlaczego szpara powstała, jak jest szeroka, w jakim stanie jest zgryz i czy tkanki wokół zębów są zdrowe. Bez tego każda metoda jest zgadywaniem.
Na diagnostykę składają się:
Na tej podstawie planuje się leczenie diastemy: przesunięcie zębów aparatem, odbudowę albo połączenie obu etapów. Decyzję podejmuje lekarz po badaniu i zdjęciu — dwie identyczne na fotografii szpary mogą wymagać zupełnie innej pracy.
Aparat stały albo nakładki to rozwiązanie wtedy, gdy trzeba przesunąć zęby, a nie zmieniać ich kształtu. Zachowuje się przy tym własne tkanki: szkliwa nie szlifuje się i niczego nie dobudowuje.
Ortodoncja jest właściwsza, jeśli:
Minus jest oczywisty: leczenie trwa długo, zwykle od kilku miesięcy do dwóch lat, z regularnymi wizytami. Czasem przed etapem ortodontycznym albo po nim wykonuje się plastykę wędzidełka, żeby pasmo tkanki nie przywróciło przerwy.
Odbudowa zmienia nie położenie zębów, a ich kształt: siekaczom dodaje się szerokości i przerwa znika. Jest to szybkie — od jednej wizyty przy odbudowie kompozytowej do dwóch, trzech przy licówkach ceramicznych.
Ta droga działa, gdy szpara jest niewielka, zgryz stabilny, zęby zdrowe i ustawione równo, a przyczyna nie wymaga osobnego leczenia. Często dotyczy to dorosłych, którzy nie chcą długiego etapu ortodontycznego.
O czym warto wiedzieć z góry:
Najczęstsza przyczyna rozczarowania to nie sama metoda, a pominięty etap retencji. Zęby mają swoją pamięć: po przesunięciu wracają tam, gdzie stały latami.
Dlatego po leczeniu ortodontycznym zakłada się retainer — cienki drut po wewnętrznej stronie siekaczy albo zdejmowaną szynę na noc. Nosi się go długo, czasem stale; nie jest to oznaka nieudanego leczenia, a normalna część planu.
Co jeszcze wpływa na trwałość efektu:
Przy zamknięciu szpary odbudową retainer też bywa potrzebny — jeśli zęby mają skłonność do rozchodzenia się.
Jeśli zgryz jest prawidłowy, dziąsła zdrowe, a przerwa nie przeszkadza w gryzieniu ani nie martwi estetycznie, leczenie nie jest konieczne. Interwencja jest potrzebna, gdy szpara się powiększa, zęby są rozchwiane, dziąsła zapalne albo znaleziono przyczynę w kości.
Tylko wtedy, gdy właśnie ono trzyma siekacze osobno — widać to podczas badania. Plastykę wędzidełka łączy się zwykle z leczeniem ortodontycznym: najpierw zbliża się zęby, potem usuwa pasmo, albo odwrotnie. Sam zabieg bez innych etapów szpary nie zamyka.
Praktycznie nigdy. Aby uśmiech był symetryczny, siekacze muszą mieć podobną szerokość, więc odbudowę wykonuje się na co najmniej dwóch centralnych zębach, a nieraz na czterech. Jedna licówka daje widoczną asymetrię, której nie da się nadrobić kolorem.
Ryzyko istnieje zawsze i właśnie dlatego jest etap retencji. Po ortodoncji zakłada się retainer, który utrzymuje zęby w nowym położeniu przez długi czas. Jeśli przyczyna została usunięta, a retainer jest na miejscu, przerwa zwykle nie wraca. Bez niego zęby często rozchodzą się znowu.
W celu uzyskania zaleceń dotyczących diagnostyki i leczenia niezbędna jest konsultacja lekarska. Samoleczenie może być szkodliwe dla Twojego zdrowia.
W celu uzyskania zaleceń dotyczących diagnostyki i leczenia niezbędna jest konsultacja lekarska. Samoleczenie może być szkodliwe dla Twojego zdrowia.
W celu uzyskania zaleceń dotyczących diagnostyki i leczenia niezbędna jest konsultacja lekarska. Samoleczenie może być szkodliwe dla Twojego zdrowia.
